ازدواجهای تحمیلی

 

 

 

نگاهي به پديده ي ازدواجهاي تحميلي                 

کمی تامل و درنگ...

همه چيز از روزي شروع شد كه هنوز خوابهاي شيرين روياهاي كودكي ام را مي ديدم، اما وادار شدم مردي را دوست بدارم كه نه از عشق، كه از مردي و مردانگي هم هيچ نمي دانست و اگر روزي نپيوستن به او را التماس مي كردم، امروز با هر بار رفت و آمد در راهروهاي پرغصه دادگاه خانواده، جدايي از او را با تمام وجود آرزو مي كنم. آن هم نه به تنهايي، بلكه با كودك چهارساله اي كه در هر بار همراهي با من، مي رود تا نااميدي، وحشت و نفرت را با قلب كوچكش تجربه كند... همه چيز از زماني آغاز شد كه پدر از من خواست قلبم را سراي محبت مردي قراردهم كه نه مي شناختمش و نه تصورش را مي كردم كه روزي بتوانم به چشم يك همسر دوستش بدارم. اويي كه مرا بيشتر به ياد پدربزرگ مي انداخت تا كسي كه قرار بود همسرم شود. پدر توصيه نمي كرد، سلاح او آزار و اذيت جسمي و روحي بود و مادر نيز كه خود تجربه تلخ ازدواج اجباري را چشيده بود، نه تنها كمكي نكرد بلكه او نيز براي راضي كردن من به ياري پدر شتافت.
تحمل اين همه فشار برايم ميسر نبود؛ پس ناچار تن به تقدير شوم خود دادم، سرنوشتم را پذيرفته بودم و تصميم گرفتم با آن مدارا كنم. سپس روزها و ماهها عشق ورزي و محبت به او را تمرين كردم. نتيجه اش اين شد كه هر روز و هر ساعت مرا به باد كتك مي گرفت و پس از آن هم وادارم مي كرد تا حضور زن ديگري را در خانه اش و در كنار خود تحمل كنم. اينك من مانده ام با اين همه رنج و بدبختي و كودك شيرين زباني كه با اين همه مصيبت، هنوز هم لبخند شادي از لبانش دور نمي شود و پدر و مادري كه هنوز ترغيب به سوختن و ساختنم مي كنند؛ نمي دانم شايد نمي خواهند همواره ننگ اجبار به ازدواجم را با طلاق و جدايي مشاهده كنند.

اما مقررات قانونی وحقوقی...

 اجبار به ازدواج  هيچ جايگاهي در قانون مدني ايران نداشته و طبق قانون،هرگونه عقدي كه به اجبار از سوي خانواده ها صورت گيرد باطل شده و به رسميت شناخته نمي شود؛ اما با اين همه، اين آسيب اجتماعي گريبانگير حدود 60درصد دختران و پسران جوامع ابتدايي بويژه عشاير و به قولي ديگر دامنگير 20درصد جوان شهرستاني شده و آنها را تسيلم خواسته هاي والدينشان مي كند تا به سنت اجدادي شان عمل كنند. اين درحالي است كه بنا به اعتقاد بسياري از آسيب شناسان اجتماعي، ناتواني مالي والدين در امرار معاش فرزندان، موجب بروز ازدواجهاي اجباري در سنين پايين مي شود؛ يعني در دوره اي كه پدر و مادر احاطه كامل بر فرزند خود داشته و او نمي تواند مخالفتي در اين زمينه داشته باشد. كارشناسان با توصيف پديده فقر، اين نوع ازدواجها را به فروش دختران نيز تعبير مي كنند. اين درحالي است كه ناآشنايي دختران و زنان جامعه ما با حقوق خويش، از جمله عواملي است كه در بروز ازدواج اجباري مؤثر است. به اعتقاد بسياري از صاحب نظران اجتماعي، عنصر رضايت و توافق طرفين در ازدواج، يكي از عوامل استحكام نهاد خانواده است؛ اما متأسفانه از گذشته تا امروز ازدواجهاي ناخواسته و اجباري بسياري به وقوع پيوسته كه در اين نوع وصلتها معمولاً بيشترين ضربه ها متوجه دختران بوده است؛

 ونگاه شرعی...

در تمام اديان الهي، حق آزادي فرد در انتخاب همسر مناسب خود به رسميت شناخته شده،و عدم صحت عقد(عدم نفوذ) اکراهی وبطلان عقد اجباری از بدیهیات فقهی است،اما متأسفانه در طول زمانهاي مختلف، اين حق ناديده گرفته شده است.اظهارات آيات عظام مراجع عظام تقليد در پاسخ به استفتاي يك رسانه داخلي، بر غيرشرعي بودن اجبار دختران به ازدواج تأكيد كردند.
آيات عظام سيستاني، مكارم شيرازي، نوري همداني و مظاهري در پاسخ به استفتائاتي كه با موضوعيت ازدواج اجباري، رسوم قبيله اي چون هديه و نحوه قتلهاي ناموسي مطرح شده بود، با تأكيد بر حفظ حرمت انسانها، پايبندي عموم مردم به قوانين و لزوم اخذ موافقت زنان براي ازدواج، از دولت خواستند كه با شيوع سنتهاي جاهلي و خرافه پرستي برخورد كند. آية ا... مكارم شيرازي با بيان اين نكته كه ازدواج بدون رضايت دختر جايز نيست و هيچ كس حق ندارد دخترش را مجبور به ازدواج با شخص خاصي كند، افزود:در اين ميان، تفاوتي ميان فاميل و غير آن نيست. آية ا... مظاهري نيز با باطل دانستن عقد اجباري، از لزوم موافقت دختر با عقد به عنوان يك ضرورت در اسلام نام برد. اين درحالي است كه آية ا... نوري همداني، انتخاب همسر توسط دختر را منوط به زماني دانسته كه وي بالغ، عاقل و رشيد باشد؛ در عين حالي كه معتقد است اجبار به ازدواج، در هر حالي باطل است.
آية ا... سيستاني، با بيان اين موضوع كه چنين مواردي از سنتهاي جاهلي است كه بايد برچيده شود، بطلان عقد واقع شده بر اين مبنا را مورد توجه قرارداد. اينها بار كج است از پيامدهاي ناگوار ازدواجهاي تحميلي، گسست بنيان خانواده است. واداركردن جوانان بدون توجه به آمادگي و علاقه آنها به ازدواج، مي تواند پيامدهاي ناخوشايند و جبران ناپذيري را درپي داشته باشد كه اثرات كوتاه مدت آن، احساس نبود درك متقابل، ناتواني در تأمين هزينه هاي زندگي و... است كه در نهايت موجب نوعي احساس جدايي به عنوان تنها راه رهايي خواهد بود. مطابق آمارها، در استان چهارمحال و بختياري، ازدواج تحميلي يكي از عوامل اصلي وقوع طلاق و در كل كشور نيز ازدواج اجباري عامل 30درصد از طلاقها اعلام شده است. يك روان پزشك، ازدواج اجباري به واسطه اعتياد پدر را يكي از شايعترين علل همسركشي زنان دانسته و مي گويد:طولاني شدن روند دادرسي، ازدواج اجباري به واسطه اعتياد پدر، شرايط دشوار اقتصادي، مشكلات قومي و فرهنگي، شايعترين علل همسركشي زنان است. دكتر مهدي كامكار در ادامه تصريح مي كند:زنان همسركش، اصولاً قربانيان دشواريهاي خانوادگي، فرهنگي و اجتماعي هستند. به گفته وي، برخوردار نبودن زنان از حقوق فردي و شهروندي خود و استفاده از راههاي صحيح و مناسب براي احقاق حق، واقعيت سنجي آنها را مختل كرده و در نهايت صدمه جبران ناپذيري براي آنها درپي دارد. قانوني نداريم يك وكيل دادگستري معتقد است كرامت انساني بسيار والاتر از مسايل و روابط قابل معامله است. شمس الدين موسوي مطلق، با اشاره به اصول حاكم بر كرامت انسان كه آن را بسيار بالاتر از مسايل و روابط معاملي بين اشخاص مي داند، مي گويد:اصولاً معامله انسان و يا اعضاي بدن او ممنوع است و كرامت انسان را نمي توان به بازي گرفت. اين حقوقدان ادامه مي دهد:قانون خاصي در جهت نفي معامله انسان وجود ندارد و اين مسأله از نواقص قانون است، اما چارچوب خانواده اقتضا مي كند كه چنين مسايلي در جامعه امكان بروز پيدا نكند تا به دلايل ضعفهاي خانوادگي، كودكاني يا دختراني مورد معامله قرار گيرند.

حال برداشت و نگاه آخر...؟؟؟؟